Tai gwael yn costio £95 miliwn y flwyddyn i'r GIG

Mae adroddiad a gyhoeddwyd heddiw (20 Mehefin 2019) mewn partneriaeth rhwng Iechyd Cyhoeddus Cymru, Cartrefi Cymunedol Cymru a'r Sefydliad Ymchwil Adeiladu yn dangos y cysylltiadau cryf rhwng cartrefi ansawdd da ac iechyd da, ac i'r gwrthwyneb yr effeithiau negyddol a costau tai gwael i'r GIG.

Mae'n dweud fod 18 y cant o gartrefi Cymru yn achosi risg annerbyniol i iechyd, a bod tai gwael yn costio dros £1 biliwn y flwyddyn i gymdeithas Cymru.

Ymysg ei argymhellion, mae'r adroddiad yn annog gweithredu i fynd i'r afael ag achosion afiechyd yn gysylltiedig â thai gwael megis oerfel, lleithder a pheryglon syrthio.

Dywedodd yr adroddiad y gallai gwella cartrefi arwain at 39 y cant o lai o dderbyniadau ysbyty ar gyfer salwch cylchredeg ac anadlol a gallai pob £1 a gaiff eu gwario'n gwella cynhesrwydd ar gyfer aelwydydd bregus arwain at adenilliad o £4 ar fuddsoddiad. Mae hefyd yn dangos pwysigrwydd addasu cartrefi a darparu gwasanaethau sy'n gostwng syrthio ar gyfer pobl hŷn ac anabl, a bod gwasanaethau o'r fath yn darparu gwerth am arian a medrai sicrhau arbedion o £7.50 am Iechyd a Gofal Cymdeithasol am bob £1 a wariwyd.

Wrth siarad am yr adroddiad dywedodd Chris Jones, Prif Swyddog Gweithredol Care & Repair Cymru: "Mae Gofal a Thrwsio yn rhoi croeso cynnes i'r adroddiad. Mae'n dangos yn dda iawn y pethau a wyddom o ddarparu ein gwasanaethau i dros 30,000 o bobl hŷn sy'n byw mewn tai gwael, bob blwyddyn. Mae gan dai gwael gysylltiadau cryf gyda iechyd gwael, derbyniadau i ysbyty, oedi wrth ryddhau o ysbyty, ymweliadau meddygon teulu, ac mae'n aml yn arwain at i bobl angen fod angen gofal preswyl yn gynamserol. Gweithiwn ar draws pob cymuned yng Nghymru, mewn ysbytai, gyda meddygfeydd teulu a gydag amrywiaeth o swyddogion Iechyd a Gofal Cymdeithasol, ac mewn partneriaeth gyda Llywodraeth Cymru, Llywodraeth leol y trydydd sector a llawer arall i ddarparu gwasanaethau sy'n gwella tai ar gyfer pobl hŷn.

"Mae'n ddi-os bod tai cynnes a diogel ac a gafodd eu haddasu'n addas sydd mewn cyflwr da yn helpu i wella iechyd a llesiant pobl hŷn a'u cadw allan o leoedd nad ydynt eisiau bod ynddynt megis ysbytai a chartrefi gofal. Mae hefyd yn gwneud synnwyr perffaith i'r pwrs cyhoeddus ac yn cyfrannu'n sylweddol at well gwasanaethau iechyd a gofal drwy ostwng galw ar draws rhannau dan bwysau o'n gwasanaethau cyhoeddus, gwella llif cleifion ac arbed dyddiau gwely mewn ysbytai.

"Ond mae angen i ni wneud mwy. Mae'n amlwg fod buddsoddi mewn tai a gwasanaethau tai da yn gwneud cymaint mwy o synnwyr ar gyfer iechyd a llesiant dinasyddion, a'r her i lywodraeth a chyrff statudol yw cynyddu maint a darparu mwy o wasanaethau ataliol y profwyd eu bod yn effeithiol sy'n gostwng costau a galw maes o law."

Mae'r adroddiad Gwneud Gwahaniaeth i Iechyd a Thai: Achos am Fuddsoddiad ar gael yn https://bit.ly/2L2AqcX