Gweithio i Ddileu Tlodi Tanwydd yng Nghymru

Mae 155,000 o aelwydydd yng Nghymru yn byw mewn tlodi tanwydd ar hyn o bryd, a phobl hŷn sydd mewn mwyaf o risg.  Dyna pam fod Gofal a Thrwsio yn ymuno â Diwrnod Ymwybyddiaeth Tlodi Tanwydd (3 Rhagfyr) ac yn gweithio’n galed i ddileu tlodi tanwydd yng Nghymru.

Ni ddylai bywyd unrhyw berson hŷn fod mewn risg yn y gaeaf oherwydd eu bod yn ei chael yn anodd twymo eu cartrefi – eto mae pobl hŷn ymysg y rhai sydd mewn mwyaf o risg o afiechydon yr ysgyfaint, y cylchrediad a chardiofasgwlaidd yn gysylltiedig ag oerfel a lleithder. Mae arthritis a risg uwch o syrthio hefyd yn gysylltiedig gyda chartrefi oerach. Mae Gofal a Thrwsio yn gwybod fod tanwydd tlodi yn fwy cymhleth na dim ond ei chael yn anodd talu eich bil gwresogi. Bob dydd mae Gofal a Thrwsio yn gweld pobl hŷn sy’n byw mewn cartrefi oer a llaith lle mae dŵr yn dod i mewn ac sy’n anniogel.

70+ Cymru

Rydym yn gweithio i ddiweddu tlodi tanwydd yng Nghymru. Mae 70+ Cymru yma i helpu pobl 60+ oed yng Nghymru i dwymo eu cartrefi i 70oF (20oC). Mae’r rhaglen yn cyflogi saith Swyddog Ynni Cartref sy’n gweithio gyda phobl hŷn sy’n berchen eu cartrefi eu hunain neu’n rhentu yn y sector preifat. Mae ein tîm yn gweithio gyda phobl i ganfod ffyrdd i aros yn gynnes drwy gydol y flwyddyn. Gallwn helpu i herio biliau tanwydd uchel; gallwn helpu gyda thrwsio offer gwresogi; gallwn helpu pobl i ddod yn fwy effeithiol o ran ynni. Os yw pobl yn y sector rhent preifat yn ei chael yn anodd talu biliau ynni neu’n methu fforddio cymryd camau i aros yn gynnes yn eu cartrefi eu hunain, byddwn yn ceisio sicrhau cyllid i gyfrannu tuag at gostau cynhesrwydd hanfodol. Gall 70+ Cymru helpu gyda llawer o fesurau, er enghraifft gall Swyddogion Ynni Cartref helpu i atal drafftiau, canfod  falfiau rheiddiadur thermostatig, ffoil rheiddiadur a hyd yn oed insiwleiddio atig.

Weithiau mae ein cleientiaid yn edrych am ffyrdd i newid eu system wresogi – efallai fod angen iddynt symud i ffwrdd o danwydd soled i rywbeth haws, neu efallai eu bod yn ystyried newid i ffordd wyrddach a mwy cynaliadwy o wresogi eu cartrefi. Gall ein Swyddogion Ynni Cartref ymchwilio a chynghori ar opsiynau cyfredol.

Boeler newydd yn gwneud ‘byd o wahaniaeth’

Cysylltodd Caroline gyda’i Hasiantaeth Gofal a Thrwsio ym mis Ebrill 2021 i gael help gydag atgyweiriadau cyffredinol i’w chartref. Yn dilyn ymweliad cyntaf, sylwodd ein gweithiwr achos fod boeler Caroline yn ddiffygiol a bod ei chartref yn oer iawn ac fe wnaeth ei chyfeirio at ein rhaglen 70+ Cymru i gael help arbenigol.

Mae Caroline wedi ymddeol ac mae ganddi nifer o broblemau iechyd, yn cynnwys COPD, osteoarthritis, asthma, diabetes math 2 ac mae ei hasgwrn cefn yn datgymalu. Mae’n treulio’r rhan fwyaf o’i hamser yn ei chartref ac yn byw gyda’i mab sydd â sglerosis ymledol.

Ymwelodd ein Swyddog Ynni Cartref â Caroline yn ei chartref a chynnal asesiad ynni i weld y math o heriau oedd yn wynebu Caroline wrth dwymo ei chartref a pha help fedrai fod ar gael. Canfu ein Swyddog Ynni Cartref fod Caroline yn byw ar incwm ísel iawn heb fawr iawn o gynilon i atgyweirio ei bwyler neu wneud gwelliannau i’w system wresogi. Fe wnaeth ein Swyddog Ynni Cartref gefnogi Caroline i gyflwyno cais llwyddiannus i NYTH, rhaglen Cartrefi Cynnes Cymru. Gosododd NYTH foeler newydd ac uwchraddio’r rheiddiaduron presennol yn yr eiddo.

Gall Caroline a’i mab gadw’n gynnes y gaeaf yma gyda system wresogi newydd, effeithiol o ran ynni.  Bydd hyn yn cael effaith gadarnhaol fawr ar eu hiechyd a’u llesiant, fel y dywedodd Caroline: “Bydd y gwres ychwanegol yn yr ystafell wely, oedd yn oer iawn, yn gwneud byd o wahaniaeth. Fe wnes ei droi ymlaen y bore yma ac roedd y rheiddiaduron yn gymaint cynhesach ... diolch yn fawr iawn i chi am drefnu hyn”.

O Ymwybyddiaeth i Weithredu

Mae gan Cymru rai o’r tai hynaf a lleiaf thermol-effeithol yng Nghymru, gan adael perchnogion cartrefi gyda chartrefi oer a drafftiog bob gaeaf. Gydag effaith Covid-19 yn parhau a chynnydd mewn prisiau ynni, bydd y gaeaf hwn yn anodd iawn. Ni ddylai neb orfod dewis rhwng bwyta neu wres, neu beryglu eu hiechyd oherwydd eu bod yn byw mewn cartref oer. Galwn ar Lywodraeth Cymru i ddileu tlodi tanwydd yng Nghymru. Galwn ar Lywodraeth Cymru i ddileu tlodi tanwydd yng Nghymru. Galwn ar Lywodraeth Cymru am fwy o weithredu i fynd i’r afael â thlodi tanwydd. Rydym eisiau Cymru gyda:

  • Mwy o gydraddoldeb rhwng iechyd, tai ac ynni i greu gweithredu atal traws-sector drwy gydol y flwyddyn
  • Buddsoddi mewn ymgyrch genedlaethol wedi’i thargedu i gynyddu’r defnydd o Gredyd Pensiwn
  • Cynllun hirdymor eglur i ôl-osod a datgarboneiddio cartrefi perchnogaeth preifat neu gartrefi ar rent ledled Cymru

Os gallech chi neu rywun yr ydych yn ei adnabod fanteisio o wasanaeth 70+ Cymru, cysylltwch â  [email protected]

Os ydych yn edrych am fwy o wybodaeth ar ein gwaith yn dylanwadu ar bolisi Tlodi Tanwydd, neu i gymryd rhan, cysylltwch â [email protected]