Etholiadau lleol Cymru: Rhaid peidio gadael pobl hŷn ar ôl

Cynhaliwyd etholiadau lleol yng Nghymru ddydd Iau. Bydd y rhai a etholir yn rhedeg ein hawdurdodau lleol ac yn gwneud penderfyniadau pwysig ar wasanaethau cymdeithasol.

Mae Care & Repair Cymru yn galw ar gynghorau lleol i sicrhau na chaiff pobl hŷn eu gadael ar ôl. Mae pobl hŷn yng Nghymru yn wynebu posibilrwydd go iawn na fyddant yn medru  twymo eu cartrefi neu hyd yn oed fforddio bwyd, wrth i’r argyfwng costau byw waethygu.

Dywedodd Chris Jones, Prif Swyddog Gweithredol Care & Repair Cymru:

“Mae pobl hŷn Cymru yn haeddu medru byw’n annibynnol a diogel yn eu cartrefi eu hunain. Eto, mae’r argyfwng costau byw yn gorfodi rhai i beidio defnyddio eu gwres, troi goleuadau ymlaen ac i dorri’n ôl ar hanfodion. Felly rydym yn annog ymgeiswyr yn yr etholiadau lleol yr wythnos hon i wneud popeth yn eu gallu i sicrhau na chaiff ein pobl hŷn eu gadael ar ôl.”

Dengys y ffigurau diweddaraf ar gyfer Cymru ei bod yn awr yn costio dros £1,500 bob blwyddyn yn rhai siroedd i wresogi ein cartrefi. Hyd yn oed cyn yr argyfwng mewn costau byw, roedd 18% o’n pobl dros 65 oed eisoes mewn tlodi. Heb fawr o ddewisiadau i wrthbwyso’r cynnydd hwn mewn costau, pobl hŷn fydd yn cael y trafferth mwyaf gyda’r cynnydd sydyn mewn biliau.

Gyda chostau byw mor uchel, bydd llawer yn troi eu gwres i ffwrdd yn llwyr eto dengys tystiolaeth fod byw mewn cartref oer yn gwaethygu cyflyrau iechyd yn gysylltiedig gydag oedran tebyg i glefyd Alzheimer a chyflyrau anadlol.

Mae’r cynnydd mewn costau deunyddiau yn gwneud atgyweiriadau yn galetach ac mae rhai aelwydydd wedi gohirio atgyweiriadau am flynyddoedd lawer oherwydd Covid. Mae cyflwr eu cartref yn effeithio ar les y rhai sy’n byw yno, gyda chartref oer a llaith yn debygol o achosi problemau iechyd sylweddol.

Mae cymorth ar gael i bobl hŷn fregus. Gall gweithwyr achos Gofal a Thrwsio ymweld â phobl hŷn yn eu cartrefi a rhoi cyngor a chymorth am ddim ar dechnegau arbed ynni cartref a gwelliannau tai.

Y llynedd yn unig fe wnaeth asiantaethau Gofal a Thrwsio ledled Cymru:

  • Helpu dros 50,000 o bobl hŷn
  • Gorffen gwaith ar dros 43,000 o gartrefi
  • Gorffen asesiadau cartref ar bron 15,000 o gartrefi
  • Helpu 2,000 o bobl hŷn i hawlio’r budd-daliadau yr oedd ganddynt hawl iddynt.

Dywedodd Sandra Davies, Uwch Weithiwr Achos Gofal a Thrwsio Bae Gorllewinol:

“Mae llawer o fy nghleientiaid yn poeni am brisiau ynni a chostau byw. Mae hyd yn oed fy nhad fy hun, sy’n 85 oed, wedi torri’n ôl i’r byw ar roi’r gwres ymlaen a bydd  yn gwisgo siaced a blanced ychwanegol yn y tŷ oherwydd y cynnydd mewn prisiau.

“Mae llawer o gleientiaid yn dal i ofni mynd mas oherwydd Covid. Nid yw un cwpl a welais heddiw wedi bod unrhyw le yn y ddwy flynedd ddiwethaf ac maent yn teimlo fod eu gallu i symud a’u hiechyd  meddwl wedi dioddef.”

Meddai Sarah Penny, Swyddog Ynni Cartref Gofal a Thrwsio Caerdydd a’r Fro:

“Gyda’r cynnydd mewn costau byw yn ogystal â biliau ynni, mae ein cleientiaid yn edrych am ffyrdd i ostwng eu costau byw a all gynnwys troi eu thermostat i lawr neu mewn rhai achosion, droi eu gwres i ffwrdd yn llwyr! Mae cleientiaid yn ofnus iawn na fyddant yn medru cadw’n dwym y gaeaf nesaf. Gan na allaf ddylanwadu ar y cynnydd mewn costau, rwy’n ceisio helpu mewn ffyrdd eraill – gwneud yn siŵr fod cleientiaid yn hawlio’r holl fudd-daliadau mae ganddynt hawl iddynt a’u hannog i brynu eu nwy a’u trydan gan un cyflenwr, talu drwy Ddebyd Uniongyrchol a gwirio eu bod ar dariff rhataf eu cyflenwr, i arbed rhywfaint – mae pob dim yn help.”

Dywedodd Claire Williams, Gweithiwr Achos Gofal a Thrwsio Casnewydd:

“Mae’r angen am ein gwasanaethau yn cynyddu bob blwyddyn. Mae cleientiaid yn bryderus iawn am y cynnydd enfawr mewn costau byw ac mae rhai’n wynebu dewisiadau am wresogi eu cartrefi neu fwyta’n iawn. Mae Gofal a Thrwsio yn eu helpu i ganfod eu ffordd drwy sefyllfaoedd cymhleth drwy roi cefnogaeth holistig, nid dim ond mynd i’r afael â’r broblem bresennol. Rydym yn eu helpu i fyw’n ddiogel, annibynnol a hapus yn eu cartrefi eu hunain.”

NODIADAU I’R GOLYGYDD

Cyfraddau tlodi yng Nghymru:

https://statswales.gov.wales/Catalogue/Community-Safety-and-Social-Inclusion/Poverty/pensionersinrelativeincomepoverty-by-whetherthereisdisabilityinthefamily

Cost bil tanwydd yn ddefnyddio data EPC Mawrth 2022, wedi’i gynyddu gan 56% i adlewyrchu’r cap prisiau: https://www.gov.uk/government/collections/energy-performance-of-buildings-certificates

 

Care & Repair Cymru

Mae Care & Repair Cymru a’r 13 Asiantaeth Gofal a Thrwsio ledled Cymru, yn cefnogi dros 50,000 o bobl  hŷn bob blwyddyn. Credwn na ddylai unrhyw berson hŷn fyw mewn cartref oer, anniogel. Cynhaliwn filoedd o addasiadau cartref ac atgyweiriadau ar gyfer pobl hŷn, gan eu cadw’n rhydd rhag damweiniau neu’n helpu i’w rhyddhau o ysbyty.

Gan weithio mewn partneriaeth gyda’r GIG ac awdurdodau lleol, rydym yn dynodi’r bobl hŷn sydd fwyaf mewn risg ac yna’n camu mewn i atal eu dibyniaeth gynyddol ar y GIG a gwasanaethau gofal cymdeithasol.

Mae Gofal a Thrwsio yn hyrwyddo anghenion tai pobl hŷn sy’n byw mewn tai perchen-breswylydd a thai rhent preifat. Gwnawn hyn drwy roi arbenigedd, eiriolaeth a thystiolaeth i gefnogi buddsoddiad sy’n sicrhau y gall pob person hŷn yng Nghymru fyw’n annibynnol ac yn ddiogel yn eu cartrefi eu hunain.

Cysylltwch â’n Swyddog Cysylltiadau Cyhoeddus os gwelwch yn dda os oes gennych ddiddordeb mewn rhedeg y stori hon neu drefnu cyfweliad.