Cynnydd ym mhrisiau ynni: “Mae’n daranfollt fawr os ydych yn bensiynwr”

Mae pryder yn cynyddu ar gyfer pobl hŷn yng Nghymru gyda chynnydd mawr mewn prisiau ynni yr wythnos hon, sy’n rhoi pwysau pellach ar aelwydydd sydd eisoes yn gwegian o’r argyfwng mewn costau byw.

Bydd biliau trydan a nwy aelwyd nodweddiadol yn codi gan £693 y flwyddyn ar 1 Ebrill. Bydd y cynnydd hwn mewn biliau ynni yn effeithio ar bobl tebyg i Roslyn Curtis sy’n 73 mlwydd oed ac yn byw yng Nghaerdydd. Dywedodd “Mae’n daranfollt fawr os ydych yn bensiynwr. Roedd yn ddigon gwael y gaeaf diwethaf ond nawr gyda hyn i gyd yn digwydd, wn i ddim. Mae’n newid bywyd rhywun yn fy marn i.”

Gan fyw ar ben ei hun mewn fflat fach 2 ystafell wely, mae Roslyn yn poeni sut y gall fforddio talu ei holl filiau o fis Ebrill ymlaen. “Dim ond pensiwn bach sydd gen i, ac mae biliau eraill i’w talu, mae’n hurt.

“Pan aeth fy nghwmni trydan Utility Point i’r wal ym mis Medi 2021, cefais fy nhrosglwyddo i EDF. Fe wnaethon nhw godi fy nebyd uniongyrchol yn syth i £90 y mis. Erbyn mis Ionawr roeddent wedi ei godi eto i £110 ac er i mi ffonio ac anfon negeseuon e-bost, wnaethon nhw ddim ymateb. Nawr maen nhw’n gofyn am £128 y mis!”

Gall cymorth gan anwyliaid wneud gwahaniaeth enfawr ac mae plant Roslyn yn ei helpu gymaint ag y medrant. “Mae fy nheulu wedi dweud y byddant yn helpu ond nawr mae gan fy merch dri o blant, a bydd ganddi ei phroblemau ei hun. Dydw i ddim eisiau gofyn iddynt fy helpu gyda fy miliau, fe fyddai’n well gen i gadw dim ond un ystafell yn dwym. Rwy’n ofni beth fydd yn digwydd y gaeaf nesaf.”

Mae Wayne Hughes, Swyddog Ynni Cartref prosiect 70+ Cymru Gofal a Thrwsio, yn helpu pobl fel Roslyn i ostwng eu biliau ynni ac arbed arian. Dywedodd, “Rwy’n meddwl fod y cynnydd yn y cap prisiau yn bryder enfawr. Bu’n storm berffaith a fu’n dod ers tro. Fe fyddwn ni’n cael galwadau gan gleientiaid yn dweud ‘mae fy miliau wedi dyblu a dwi ddim yn deall pam’”.

Mae prosiect 70+ Cymru yn cynnig cyngor am ddim i bobl hŷn yng Nghymru ac yn aml yn gweld rhai sy’n ei chael yn anodd talu eu biliau. Fel yr esboniodd Wayne: “Rydym wedi cwrdd â chleientiaid sydd wedi dewis aros yn y gwely dan y duvet yn hytrach na rhoi eu gwres ymlaen. Doedd gan un o’r rhai y gwnaethom gwrdd â nhw ddim gwres canolog ac yn ceisio ymdopi gyda gwres tanwydd soled. Mewn ardal wledig o’r gogledd, roedd cleient wedi prynu goleuadau Nadolig oedd yn gweithio gyda batri i oleuo eu hystafell fyw yn hytrach na defnyddio trydan.”

Caiff y sefyllfa ei gwaethygu gan y cynnydd mewn costau tanwydd a phrisiau bwyd. Mae Steve Cadwallader yn Swyddog Ynni Cartref ym Mhowys a gwelodd hyn drosto ei hun: “Fe wnes siarad gyda un fenyw 78 oed oedd ar incwm isel iawn. Roedd yn ddiolchgar iawn am unrhyw gyngor, ond ei phrif bryder oedd efallai na fyddai’n medru prynu tanwydd i’w char. Roedd yn bryderus iawn na fyddai’n medru mynd i’r siop neu deithio i weld ei ffrindiau. Doedd hi ddim yn gwybod beth i’w wneud.”

Rhan bwysig o’r cyngor y mae Gofal a Thrwsio yn ei ei roi i bobl hŷn yng Nghymru yw gwneud yn siŵr eu bod yn hawlio’r budd-daliadau y mae ganddynt hawl iddynt. Yn ôl Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru, aeth dros £200 miliwn o Gredyd Pensiwn heb ei hawlio yng Nghymru y llynedd.

Gall rhai sy’n anabl neu sy’n derbyn gofal hefyd dderbyn budd-daliadau. Mae hyn yn hanfodol bwysig gan y bydd yr argyfwng ynni yn waeth ar gyfer rhai sydd ag anawsterau iechyd neu sy’n anabl, gan eu bod yn fwy tebygol o dreulio llawer o amser yn eu cartrefi a rhoi’r gwres ymlaen yn amlach. Mae Roslyn yn cael anawsterau gyda’n union hyn: “Mae llawer o bethau o’i le gyda fi ar hyn o bryd. Mae gen i broblemau calon ac yn cael fy nghyfrif fel anabl. Nid wyf yn gallu symud yn dda iawn. Rwy’n ceisio mynd am dro ond rwy’n mynd yn nerfus oherwydd nad wyf eisiau llithro.”

Mae cymorth ar gael ar gyfer pobl hŷn fregus ac anabl yng Nghymru. Nod prosiect 70+ Cymru, a gyflwynir gan Gofal a Thrwsio, yw gwella cynhesrwydd, cysur ac ansawdd bywyd ar gyfer pobl fel Roslyn. “Mae tîm Gofal a Thrwsio yng Nghaerdydd wedi fy helpu ym mhob ffordd. Mae’r holl gyngor ac offer wedi newid fy mywyd er gwell. Mae’r bobl gyfeillgar sydd yn gweithio yno wedi rhoi sicrwydd i fi ac wedi magu fy hyder i ddal ati i fyw’n annibynnol.”

Mae gweithwyr achos Gofal a Thrwsio yn ymweld â chartrefi ac yn rhoi cyngor a chymorth am ddim ar dechnegau arbed ynni cartrefi a gwelliannau tai. Mae eu tîm o Swyddogion Ynni Cartref yn gweithio i ganfod ffyrdd i gadw cartrefi’n ddiogel a chynnes ar gyfer pobl hŷn.

Mae gwasanaeth 70+ Cymru Gofal a Thrwsio ar gael i unrhyw un yng Nghymru 60 oed neu drosodd sy’n berchen eu cartref eu hunain neu sy’n rhentu’n breifat. I ganfod mwy am sut y gall Gofal a Thrwsio helpu ewch i www.careandrepair.org.uk/mybills neu ffonio 0300 111 3333.

 

DIWEDD.

 

 

Nodiadau i’r Golygydd

Am Care & Repair Cymru

Mae Care & Repair Cymru a’r 13 Asiantaeth Gofal a Thrwsio ledled Cymru yn cefnogi dros 40,000 o bobl hŷn bob blwyddyn. Credwn na ddylai unrhyw berson hŷn fyw mewn tai oer, anniogel. Gwnawn filoedd o addasiadau ac atgyweiriadau cartref ar gyfer pobl hŷn, gan eu cadw’n ddiogel o ddamweiniau neu eu helpu i ddychwelyd i gartref diogel ar ôl bod mewn ysbyty.

Gan weithio mewn partneriaeth gyda’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol ac awdurdodau lleol, rydym yn dynodi’r bobl hŷn sydd mewn mwyaf o risg, ac yna yn camu mewn i atal eu dibyniaeth gynyddol ar y GIG a gwasanaethau gofal cymdeithasol.

Mae Gofal a Thrwsio yn hyrwyddo anghenion tai pobl hŷn sy’n byw mewn cartrefi perchen-breswyl a rhent preifat. Gwnawn hyn drwy roi cyngor, eiriolaeth a thystiolaeth i gefnogi buddsoddiad sy’n sicrhau y gall pob person hŷn yng Nghymru fyw’n annibynnol ac yn ddiogel yn eu cartrefi eu hunain.

Am 70+ Cymru

Mae prosiect 70+ Cymru yn gynllun a gaiff ei redeg gan Care & Repair Cymru a’i ariannu gan Gynllun Gwneud Iawn am Ynni yr Ymddiriedolaeth Arbed Ynni (EST). Ei nod yw mynd i’r afael â thlodi tanwydd yng Nghymru dwy wella cynhesrwydd, cysur ac ansawdd bywyd pobl hŷn yng Nghymru.

Ar hyn o bryd mae gan y prosiect wyth o Swyddogion Ynni Cartref yn gweithio ym mhob rhan o Gymru. Maent yn asesu effeithiolrwydd thermol cartrefi ac yna yn rhoi cyngor i’r perchnogion ar ba welliannau y gellir eu gwneud a ble y gallai cyllid fod ar gael ar gyfer hynny.

 

Os oes gennych ddiddordeb y stori hon neu drefnu cyfweliad gyda Roslyn Curtis neu unrhyw un sy’n ymwneud â phrosiect 70+ Cymru, cysylltwch â:

 

Jack Bentley

Swyddog Cysylltiadau Cyhoeddus a Marchnata

T: 07818 554 385

E: [email protected]

G: www.careandrepair.org.uk